Tin tức   

Lịch sử trường y  
 Danh sách  H́nh  Bài viết Cám ơn Liên hệ  Liên kết các khóa khác  Websites khác

Béo ph́, Tiểu đường
và Hội chứng Biến dưỡng
(Hội chứng X, Hội chứng kháng Insulin:  Metabolism Syndrome)


Dầu sao chúng ta cũng nên bắt đầu nói chuyện này, nhất là Việt Nam trên đà phát triển. Khi nền kinh tế phát triển, cuộc sống con người trở nên dư thừa vật chất, ít vận động chân tay (sử dụng thang máy, đi xe hơi, tất cả mội việc gần như tự động, không đụng tay mở cửa, nằm xem TV vừa ăn chips, thậm chí đi toilet cũng không dùng tay để dội cầu...)

A. Thế nào là béo ph́.
Cơ thể trở nên béo ph́ khi năng lượng mang vào nhiều hơn năng lượng cần thiết. Tất cả các con đường biến dưỡng năng lượng dư thừa đều đưa đến sự tích tụ mỡ.
Ở người không mập, sự dư mỡ có thể đến 15% trọng lượng cơ thể ở nam, 21% ở nữ. Tích tụ mỡ ở nam phần lớn nằm tại phần bụng trên, c̣n ở nữ nằm tại phần bụng dưới.
Muốn biết người nào mập hay quá cân, người ta tính BMI (Body Mass Index) dựa vào chiều cao và cân nặng theo 2 cách:
  BMI = cân nặng(kg)/b́nh phương của chiều cao (cm)
  BMI = 703 lần cân nặng (pound) /  b́nh phương của chiều cao (inches)
Ví dụ: cân nặng = 170 lbs, chiều cao = 5.6''= (5× 12) + 6 = 66 inches
          BMI = (703 ×  170) / (66 × 66) =   119510 / 4356 = 27,44
Kết quả cho ta xếp loại BMI như sau:
        19.9 - 24.9: thể trọng b́nh thường.
        25 - 29.9: thừa cân (overweight)
        30 trở lên: béo phi (obesity).

Bên cạnh chỉ số BMI, người ta c̣n đo ṿng bụng (Waist Circumference)

 

B. Hội chứng biến dưỡng.
Để chẩn đoán hội biến dưỡng (metabolic syndrome, syndrome X, or Insulin resistant syndrome) cần phải có ít nhất 3 trong 5 tiêu chuẩn sau:
1. Ṿng bụng  ≥ 31 inches (80cm) ở nữ
                        ≥ 33 inches (85cm) ở nam người Á châu
                        ≥ 37 inches (94cm) ở nam người da trắng.

    (Mặc dù chỉ số BMI dễ xem xét, nhưng người ta tin rằng số đo ṿng bụng rất quan trọng trong việc chẩn đoán hội chứng biến dưỡng).

2. Huyết áp = , >130/85
3. Đường huyết lúc đói > 110 mg/dL,
     ngày nay người ta c̣n đưa tiêu chuẩn nay xuống  > 100 mg/dL.

4. Triglyceride ≥ 150 mg/dL.
5. HDL < 40 mg/dL ở nam , < 50 mg/dL ở nữ.
 

Vài lư giải về cơ chế của Hội chứng biến dưỡng:
    Cho dù ta ăn bất cứ nguồn thực phẩm nào (chất đạm, chất bột, hay chất béo, năng lượng dự trữ cuối cùng sẽ là triglycerides (gồm 3 phân tử acid béo tự do + glycerol) được lưu giữ ở gan, và vùng mỡ dự trữ.
    Có lư thuyết cho rằng sự gia tăng acid béo tự do đi qua tĩnh mạch cửa vào gan đưa đến sự gia tăng sản xuất VLDL  bên cạnh sự gia tăng sản xuất cortisol, và sự kháng insulin (do mô mỡ bài tiết Leptin, TFN, và  acid béo tự do đưa đến hiện tượng kháng insulin). Leppin được xem nhu thủ phạm gây nên các tổn thương nội mô (endothelium) của mạch máu và sự đọng vôi (calcification). Cytokines cũng được bài tiết từ mô mỡ gây nên trạng thái tiền viêm (proinflammatory state) đưa đến rối loạn hoạt động của tế bào nội mô (endothelial dysfunction).
    Insulin là chất điều hàa biến dưỡng của chất đường, chất đạm và chất béo. Bất cứ sự tổn thương nào của hoạt động Insulin sẽ đưa đến rối loạn về biến dưỡng. Sự kháng insulin có thể ảnh hưởng đến hoạt động của cơ thành động mạch, giảm sự đáp ứng vận mạch (vasoactive stimuli) và thúc đẩy hấp thụ muối ở thận.
    Khoảng 20% những người có hội biến dưỡng sẽ bị bệnh tiểu đường loại 2.
 

    Tóm lại, những người béo ph́ sẽ đưa đến tiểu đường loại 2, gan hóa mỡ, và có nguy cơ cao về bệnh tim mạch.
 

C. Pḥng ngừa.
  - Cắt giảm calorie mang vào cơ thể (giảm chất ngọt, chất béo)
  - Gia tăng sự tiêu thụ calorie bằng cách tập thể dục hoặc vận động cơ thể tùy theo từng trường hợp.
  Chọn một chế độ ăn thích hợp cho từng người và chương tŕnh tập luyện để xuống cân trong ṿng 6 tháng trước khi nghĩ đến việc dùng thuốc.

Tin tức   

Lịch sử trường y  
 Danh sách  H́nh  Bài viết Cám ơn Liên hệ  Liên kết các khóa khác  Websites khác