Điền Ḥa  Lễ

SUY NGHĨ VỀ Y ĐỨC nhân ngày 27/2

 Chúng ta đã nói nhiều về y đức với những cách nhìn khác nhau.

Theo tôi, người bác sĩ có y đức là người luôn nghĩ đến lợi ích của người bệnh trong mọi quyết định của mình và có khả năng thực hiệncho lợi ích đó.

Để luôn nghĩ đến lợi ích của người bệnh, người bác sĩ cần có TÂM và để có khả năng thực hiện cho lợi ích của người bệnh, người bác sĩ không những cần có TẦM mà còn phải có ĐIỀU KIỆN để thực hiện.

 Bác sĩ có TÂM sẽ không phẫu thuật những ca không hoặc chưa cần phẫu thuật, sẽ không ghi toa thuốc với những thuốc đắt tiền ngoài chỉ định, sẽ không viết toa với chữ viết mà đôi khi ngay cả mình cũng không đọc được, sẽ không cho những xét nghiệm không cần thiết và nhiều khi rất đắt tiền,…

 Bác sĩ không có TẦM sẽ không chẩn đoán đúng, từ đó đưa ra xử lý sai hoặc chậm trễ và hậu quả gây ra với nhiều mức độ và nặng nề nhất là sinh mệnh người bệnh.

 Với những bác sĩ có TẦM sẽ có nhiều cơ hội đề có thu nhập cao và sẽ có không ít “cám dỗ” về vật chất nếu không có TÂM đề đề kháng.

 Với những bác sĩ vừa có cả TÂM lẫn TẦM nhưng có quá ít thời gian cho người bệnh và phải làm việc quá nhiều sẽ khó tránh sai sót.

 Tâm được xây dựng từ giáo dục trong nhà trường, gia đình và xã hội từ nhỏ. Đó là tính vị tha, lòng trắc ẩn, tự trọng, sự trung thực, cẩn thận, ý thức trách nhiệm,…

 Tầm có được từ sự chăm chỉ học tập để có một kiến thức vững vàng.

 Y khoa là một ngành học dài và khó nên đầu vào luôn được đòi hỏi cao. Vì sinh viên y khoa cần hiểu, nhớ và vận dụng tổng hợp những kiến thức có được từ nhiều năm học để lý luận mới ra được chẩn đoán và chọn phương án điều trị tốt và hiệu quả nhất. Do đó không khó hiểu khi các nước trên thế giới đều tuyển chọn sinh viên y khoa từ những học sinh ưu tú, không những học giỏi mà còn có ý thức quan tâm đến xã hội và có lòng nhân ái. Dù vậy, nhà trường chỉ đào tạo kiến thức nền nên sau khi tốt nghiệp, để làm việc hiệu quả người bác sĩ vẫn phải trui rèn, liên tục học hỏi từ đàn anh, từ người bệnh và từ sách vở, với phương châm “ thầy thuốc là sinh viên y khoa suốt đời” trong đó vai trò của ngoại ngữ là rất lớn. Làm thế nào để tiếp cận những kiến thức quí giá từ những chuyên gia nhiều kinh nghiệm ở các nước tiên tiến, cập nhật kiến thức về những tiến bộ trên thế giới nếu không có hoặc không đủ khả năng ngoại ngữ mà đặc biệt là tiếng Anh. Muốn được vậy, người thầy thuốc phải có nhiều thời gian dành cho người bệnh, thời gian trau dồi ngoại ngữ, tham khảo sách vở,… thay vì phải vất vả với cơm áo gạo tiền  vì đồng lương quá thấp (bác sĩ mới ra trường chưa được 3 triệu và cho đến khi về hưu chỉ khoảng 5 triệu/tháng) và thời gian cho những điều ngoài chuyên môn. Để làm được điều này thì ngoài nỗ lực của bản thân, phải cần và rất cần một chính sách tốt của nhà nước.

 Thực trạng y tế Việt nam: Bác sĩ đã thiếu lại càng thiếu vì bệnh nhân quá đông, một lượng không nhỏ phải đi học (Chuyên khoa 1, Chuyên khoa 2, Thạc sĩ, Tiến sĩ, Chính trị Trung cấp, Chính trị cao cấp, Chuyên khoa quản lý,..), một số khác phải tăng cường cho tuyến dưới. Do đó mọi người quay cuồng, căng thẳng và mệt mỏi nhưng kém hiệu quả. Một số không nhỏ không đủ khả năng ngoại ngữ để tự phát triển. Thời gian dành cho người bệnh đã ít lại phải dành thời gian để”bươn chải”.

Nguyên tắc của y khoa là muốn chữa được bệnh phải chẩn đoán ra bệnh và biết được nguyên nhân. Chúng ta không thể tạo rối cùng lúc với tìm cách gỡ rối.

Theo tôi, để có bác sĩ có y đức cần phải làm những điều sau:

-         Giáo dục đạo đức tốt từ nhỏ

-         Chuẩn đầu vào y khoa ngoài học lực chung cần phải có chuẩn ngoại ngữ

-         Nên kéo dài thêm thời gian đào tạo y khoa lên 7 năm thay vì 6 năm và trả về đúng vị trí của một bác sĩ là đã hoàn thành chương trình sau đại học khi tốt nghiệp. Không thể đánh đồng công sức và thời gian dài của họ ngang bằng cử nhân để rồi sau đó phải học sau đại học.

-         Giảm thiểu tới mức thấp nhất có thể được  những khóa học ngoài chuyên môn.

-         Trả mức lương hợp lý.

-         Thay vì phải học để lấy bằng cấp sau đại học, nên thay bằng sinh hoạt khoa học hữu ích bằng hình thức phổ biến và thảo luận những ca lâm sàng hay, khó và cập nhật kiến thức để mọi người cùng tiến bộ. Một số cá nhân xuất sắc sẽ được tuyển chọn đào tạo thêm ở các nước tiên tiến.

 

 Tóm lại, để có được bác sĩ có y đức cần có một kế hoạch lâu dài từ nhiều phía trong đó vai trò của giáo dục và chính sách cho ngành y là cốt lõi. Trong thời gian chờ đợi điều này được thực hiện và phát huy hiệu quả, cần hạn chế những hậu quả do thiếu y đức bằng biện pháp giám sát và kiểm tra từ những người có chức năng và phải có… y đức.

                                                                                       

                                                                                                                                   BS Điền Hòa Lễ
                                                                                                                                 Tháng 2, năm 2015

 

Phần dưới đây là bài đă đăng trên báo Tuổi Trẻ (đă bị ban biên tập cắt xén)

Khi bác sĩ có tâm

Chúng ta đă nói nhiều về y đức với những cách nh́n khác nhau. Theo tôi, người bác sĩ có y đức là người luôn nghĩ đến lợi ích của người bệnh trong mọi quyết định của ḿnh và có khả năng thực hiện cho lợi ích đó.

Để luôn nghĩ đến lợi ích của người bệnh, người bác sĩ cần có TÂM và để có khả năng thực hiện cho lợi ích của người bệnh, người bác sĩ c̣n phải có ĐIỀU KIỆN để thực hiện.

Bác sĩ có TÂM sẽ không phẫu thuật những ca không hoặc chưa cần phẫu thuật, sẽ không ghi toa thuốc với những thuốc đắt tiền ngoài chỉ định, sẽ không viết toa với chữ viết mà đôi khi ngay cả ḿnh cũng không đọc được, sẽ không cho những xét nghiệm không cần thiết và nhiều khi rất đắt tiền,…

Bác sĩ không có TẦM sẽ hạn chế tối đa những chẩn đoán sai, từ đó đưa ra xử lư sai hoặc chậm trễ, gây ra hậu quả với nhiều mức độ và nặng nề nhất là sinh mệnh người bệnh.

Với những bác sĩ có TẦM sẽ có nhiều cơ hội để có thu nhập cao và sẽ có không ít “cám dỗ” về vật chất nếu không có TÂM để đề kháng.

Với những bác sĩ vừa có cả TÂM lẫn TẦM nhưng có quá ít thời gian cho người bệnh và phải làm việc quá nhiều sẽ khó tránh sai sót.

Tâm được xây dựng từ giáo dục trong nhà trường, gia đ́nh và xă hội từ nhỏ. Đó là tính vị tha, ḷng trắc ẩn, tự trọng, sự trung thực, cẩn thận, ư thức trách nhiệm,…

Tầm có được từ sự chăm chỉ học tập để có một kiến thức vững vàng.

Y khoa là một ngành học dài và khó nên đầu vào luôn được đ̣i hỏi cao. V́ sinh viên y khoa cần hiểu, nhớ và vận dụng tổng hợp những kiến thức có được từ nhiều năm học để lư luận mới ra được chẩn đoán và chọn phương án điều trị tốt và hiệu quả nhất cho bệnh nhân. Do đó không khó hiểu khi các nước trên thế giới đều tuyển chọn sinh viên y khoa từ những học sinh ưu tú, không những học giỏi mà c̣n có ư thức quan tâm đến xă hội và có ḷng nhân ái. Dù vậy, nhà trường chỉ đào tạo kiến thức nền nên sau khi tốt nghiệp, để làm việc hiệu quả người bác sĩ vẫn phải trui rèn, liên tục học hỏi từ đàn anh, từ người bệnh và từ sách vở, với phương châm “ thầy thuốc là sinh viên y khoa suốt đời” trong đó vai tṛ của ngoại ngữ là rất lớn.

Ở nước ta, bác sĩ đă thiếu lại càng thiếu v́ bệnh nhân quá đông, một lượng không nhỏ phải đi học (Chuyên khoa 1, Chuyên khoa 2, Thạc sĩ, Tiến sĩ, Chính trị Trung cấp, Chính trị cao cấp, Chuyên khoa quản lư,..), một số khác phải tăng cường cho tuyến dưới. Do đó mọi người quay cuồng, căng thẳng và mệt mỏi nhưng kém hiệu quả. Một số không nhỏ không đủ khả năng ngoại ngữ để tự phát triển…

Theo tôi, để có bác sĩ có y đức cần phải làm những điều sau:

Giáo dục đạo đức tốt từ nhỏ

Chuẩn đầu vào y khoa ngoài học lực chung cần phải có chuẩn ngoại ngữ

Nên kéo dài thêm thời gian đào tạo y khoa lên 7 năm thay v́ 6 năm và trả về đúng vị trí của một bác sĩ là đă hoàn thành chương tŕnh sau đại học khi tốt nghiệp. Không thể đánh đồng công sức và thời gian dài của họ ngang bằng cử nhân để rồi sau đó phải học sau đại học.

Giảm thiểu tới mức thấp nhất có thể được những khóa học ngoài chuyên môn.

Trả mức lương hợp lư.

Thay v́ phải học (bằng mọi giá) để lấy bằng cấp sau đại học, nên thay bằng sinh hoạt khoa học hữu ích bằng h́nh thức phổ biến và thảo luận những ca lâm sàng hay, khó và cập nhật kiến thức để mọi người cùng tiến bộ. Một số cá nhân xuất sắc sẽ được tuyển chọn đào tạo thêm ở các nước tiên tiến.

Tóm lại, để có được bác sĩ có y đức cần có một kế hoạch lâu dài từ nhiều phía. Trong đó, vai tṛ của giáo dục và chính sách cho ngành y là cốt lơi. Trong thời gian chờ đợi điều này được thực hiện và phát huy hiệu quả, cần hạn chế những hậu quả do thiếu y đức bằng biện pháp giám sát và kiểm tra từ những người có chức năng và phải có… y đức.

BS Điền Ḥa  Lễ (BV Nhiệt đới TP.HCM)  Nguồn